prof. dr hab. Zofia Tarajło-Lipowska

Specjalności naukowe:

  • historia literatur zachodniosłowiańskich
  • językoznawstwo zachodniosłowiańskie

Zainteresowania naukowe:

  • literatura czeska na tle literatur europejskich
  • literatura czeska XIX i XX wieku

Prowadzone przedmioty:

  • Wybrane zagadnienia z kultury i historii literatury czeskiej

Uzyskane stopnie i tytuły naukowe:

1970 Uniwersytet Wrocławski - magister
1984 Uniwersytet Wrocławski - doktor
2001 Uniwersytet Wrocławski - doktor habilitowany
2014 Uniwersytet Wrocławski - nominacja profesorska - tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych

Opieka promotorska i naukowa:

Liczba wypromowanych licencjatów: 30
Liczba wypromowanych magistrów: 96
Liczba wypromowanych doktorów: 3
Liczba recenzji naukowych: 1

Doświadczenie dydaktyczne:

Wyższa Szkoła Filologiczna we Wrocławiu - profesor
Uniwersytet Wrocławski - adiunkt / profesor
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie - profesor
Politechnika Wrocławska - asystent / starszy wykładowca
Uniwersytet Karola w Pradze - lektor języka polskiego

Działalność w organizacji nauki i dydaktyki:

1982-1985 - kierownik zespołu języka polskiego w Studium Języków Obcych Politechniki Wrocławskiej
1990-1998 - kierownik Studium Języka i Kultury Czeskiej w Instytucie Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego
1998-2011 - kierownik Zakładu Bohemistyki w Instytucie Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego
2005-2009 - wicedyrektor ds. filologii czeskiej w Instytucie Neofilologii Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nysie 

Publikacje naukowe samodzielne (książki):

  1. Znaki niefonogramiczne we współczesnym piśmie polskim, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Wrocław1988 
  2. Męczennik czeskiej prawdy Karel Havlíček Borovský, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2000 
  3. Historia literatury czeskiej. Zarys, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2010

Podręczniki akademickie: 

  1. Kultura języka dla studentów uczelni technicznej, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej Wrocław 1981 (Współautorzy: I. Bogaczowa, T. Frankiewicz, F. Nieckula, H. Ostańkowicz-Bazanowa, W. Piątkowska, S. Rospond, W. Troszczyńska, A. Zamojska)
  2. Mówię po polsku. Učebnice polštiny pro Čechy, Wiedza Powszechna, Warszawa 1994, wyd. II z tytułem Mówię po polsku. Učebnice polštiny, Wiedza Powszechna, Warszawa 2004 oraz kilka następnych wydań

Książki popularnonaukowe:

  1. Kapoan, czyli język na opak. O czeskim dla Polaków, być może mało zaawansowanych, ale mocno zainteresowanych, Wrocław 2000
  2. Nowy Kapoan. Strzel i traf do polsko-czeskich językowych gaf. Wydawnictwo Afera, Wrocław 2013  
Publikacje naukowe zbiorowe i redakcyjne:
  1. Wrocław w Czechach – Czesi we Wrocławiu. Literatura – kultura – język, Wrocław, Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe 2003. Współredaktor: J. Malicki.
  2. Wielkie tematy kultury w literaturach słowiańskich 5, „Slavica Wratislaviensia” CXXVIII, Wrocław 2004. Współredaktor: I. Malej.
  3. Acta Universitatis Wratislaviensis 3251, Slavica Wratislaviensia CLII, 2010.
  4. Corinne Fournier Kiss, Alenka Jensterle-Doležal, Zofia Tarajło-Lipowska: Prague as a Cultural Center for Slavic Women Writers. Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im Adama Mickiewicza. Rok IX (III) 2016, s. 279 - 296.

Artykuły:

  1. Próby mierzenia czytelności tekstu naukowego, Prace Naukowe Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych Politechniki Wrocławskiej, Studia i Materiały 10, 1978, s. 58-66.
  2. Streszczenia prac naukowych jako gatunek tekstu naukowego oraz forma ćwiczeń redakcyjnych, Prace Naukowe Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych Politechniki Wrocławskiej, Studia i Materiały 10, 1978, s. 4-12.
  3. Funkcje kropki jako samodzielnego znaku językowego pisma, „Studia Linguistica” VI, 1981, s. 22-29.
  4. Nauczanie kultury polskiego języka naukowo-technicznego na przykładzie ćwiczeń w streszczaniu, „Dydaktyka Szkoły Wyższej” 1983, nr 2 (62), s. 87-94. Współautorka: A. Zamojska.
  5. Polskie zniekształcenia graficzne imienia i nazwiska Clive Harris, „Język Polski” LXII (1983), nr 2-3, s. 166-172.
  6. Listy polskich uczonych do Jana Gebauera, „Slavia” 58 (1989), nr 4, s. 381-390.
  7. Názory polských lingvistů na Gebauerovo dílo v období jeho působení, „Slavica Pragensia” XXXV, 1992, s. 129-135.
  8. Listy Jana Baudouina de Courtenay do Adolfa Černego - uzupełnienia do wiedzy o tej korespondencji, „Slavica Wratislaviensia” LXX, 1992, s. 101-109. 
  9. Wyrafinowane okrucieństwo żartu (o Milanie Kunderze), „Odra” 1992 nr 10, s. 66-68.
  10. Polemika czeskiego utylitarysty z demokratyczno-radykalną „Jutrzenką”, „Pamiętnik Słowiański” XLIII, 1993, s. 51-66. ISSN 0078-866X.
  11. Dyglosja czeska na tle problemów narodowych, „Slavica Wratislaviensia” LXXXVII, 1994, s. 87-94.
  12. Igraszki z nieśmiertelnością (o Milanie Kunderze), „Odra” 1994, nr 1, s. 44-46.
  13. Jan Baudouin de Courtenay i Karel Havlíček Borovský, „Pamiętnik Słowiański” XLV/XLVI, 1995/1996, s. 113-125. ISSN 0078-866X.
  14. Polski przyjaciel Karla Havlíčka Borovskiego [w:] „Brněnská Polonica” I, 1999, s. 83-92.
  15. „Prawdziwy” charakter czeskiego odrodzenia narodowego [w:] Odrodzenie narodowe w Czechach i na Słowacji. Księga ku czci prof. Zdzisława Niedzieli, red. H. Mieczkowski i T. Z. Orłoś, Kraków 1999, s. 91-97.
  16. Snahy o sblížení národů na salónní půdě: Honorata z Wiśniowskich-Zapová a český salon [w:] Salony v české kultuře 19. století, red. H. Lorenzová a T. Petrasová, Praha 1999, s. 108-115.
  17. Pod rouškou spořádaného manželství aneb smutný případ Honoraty Zapové [w:] Sex a tabu v české kultuře 19. století, red. V Petrbok, Praha 1999, s. 104-113. 
  18. Karel Havlíček Borovský jako Mickiewiczův příznivec a odpůrce [w:] Česká literatura na konci tisícletí. Příspevky z 2. kongresu světové literární bohemistiky, tom I, red. T. Vojtěch, Praha 2001, s. 183–189.
  19. Konstrukcja czy rekonstrukcja? O powieści Vladimíra Macury „Guwernantka” [w:] Czeski język i literatura u schyłku XX wieku, red. M. Balowski i J. Svoboda, Wałbrzych – Ostrava 2001, s. 375–381.
  20. Česko-polské sváry v období českého národního obrození, „Estetika” XXXVIII, 2002, č. 2-4, s. 280-290. ISSN 0014-1297.
  21. Czeskie kresy w twórczości Karla Sokola-Tůmy, (w:) Pejzaże kultury. Prace ofiarowane profesorowi Jackowi Kolbuszewskiemu w 65. rocznicę urodzin, red. W. Dynak, M. Ursel, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2005, s. 648–653. ISBN 83-229-2613-8.
  22. Gry językowe w „trylogii kryminalnej“ Josefa Škvoreckiego i Jana Zábrany, Rozprawy Komisji Językowej XXXIII, Wrocławskie Towarzystwo Naukowe, Wrocław 2006, s. 219−225 (wspólnie z Jaroslavem Lipowskim).
  23. Polski przyjaciel Karla Havlíčka Borovskiego, „Almanach Ziemi Limanowskiej VIII, 2007, nr 30/31, s. 16–21 (przedruk z: „Brněnská Polonica” I, 1999, s. 83-92).
  24. Dopisy Leonarda Żuka-Skarszewského Karlu Havlíčkovi Borovskému, „Česká literatura“ LVI, 2009, s. 82-94.
  25. Dionysos und das Dionysische in der tschechischen Literatur der Wende vom 19. zum 20. Jahrhundert und der Zwischenkriegszeit, [in:] Dionysos und das Dionysische. Mythos, Kunst, Philosophie, Wissenschaft, red. T. Drewniak, A. Dittmann, Viadukt-Verlag Görlitz, Oficyna Wydawnicza PWSZ w Nysie, Görlitz-Nysa 2009, s. 147-155. ISBN 978-3-929872-59-0.
  26. Vratislavská bohemistika – tradice, přítomnost a budoucnost. „Śląska Republika Uczonych \ Schlesische Gelehrtenrepublik \ Slezská vědecká obec“, t. 3, Red: Marek Hałub, Anna Mańko-Matysiak, Wrocław 2010, s. 335 – 345.
  27. Nieodparta pokusa syntezy literatury czeskiej czy "neodepřený pokus o syntézu české litaratury"?, „Porównania” VII, 2010, s. 71-85. ISSN 1733-165X.
  28. Havel w kilku odsłonach, „Odra” 2012, nr 12, s 67-71, ISSN 0472-5182.
  29. Tak daleko stąd i tak blisko. O Josefie Škvoreckim (1924-2012), „Odra” 2012, nr 12, s. 75-77. ISSN 0472-5182.
  30. Galicyjska przestrzeń włożona w przestrzeń praską. Czeskie szkice Honoraty z Wiśniowskich Zapovej o Hucułach i Rusinach znad Prutu. „Porównania” 12, 2013, s. 153-162, ISSN 1733-165X.
  31. Triumf Bohumila Hrabala (1914 – 1997), „Odra” marzec 2014
  32. Zaproszenie do Grodźca Królowej, „Odra” luty 2015
  33. Náchod jako přechod do Polski, przez który jednak trudno przejść czeskiej literaturze [w:] Kultura ziemi kłodzkiej – tradycje i współczesność, red. E. Białek, W. Browarny, M. Ruchniewicz, Wrocław 2016, s. 280–287.

Referaty i odczyty:

  1. Nauczanie w Czechach języka polskiego w świetle XIX-wiecznych podręczniików [w:] Z česko-polských jazykových a literárních styků, Praha : Univerzita Karlova 1988, s. 203-212.
  2. Czeski i polski model męczennika wolności [w:] Kategoria wolności w kulturach słowiańskich, red. T. Dąbek-Wirgowa, A. Z. Makowiecki, Warszawa : Uniwersytet Warszawski – Wydział Polonistyki : Instytut Stosowanych Nauk Społecznych 1994, s. 51-58. 
  3. Somnia Mickiewiczii - pewne aspekty wizerunku poety w Czechach, [w:] Obraz głupca i szaleńca w kulturach słowiańskich, red. T. Dąbek-Wirgowa, A. Z. Makowiecki, Warszawa : Uniwersytet Warszawski 1996, s. 13-19.
  4. Długi żywot (anty)polskiego stereotypu w Czechach [w:] Konsekwencje sąsiedztwa polsko-czeskiego dla rozwoju języka i literatury, red. T. Z. Orłoś, J. Damborský, Wrocław : Centrum Badań Śląskoznawczych i Bohemistycznych Uniwersytetu Wrocławskiego 1997, s. 141-143.
  5. Wielkie porządki domowe Havlíčka i Havla [w:] Obraz domu w kulturach słowiańskich, red. T. Dąbek-Wirgowa i A. Z. Makowiecki, Warszawa : Uniwersytet Warszawski. Wydział Polonistyki 1997, s. 161-166. 
  6. Konverze hodnot v českém smýšlení [w:] Pocta 650. výročí založení Univerzity Karlovy v Praze. Sborník příspěvků, II. díl, red. O. Mališ, Praha : Univerzita Karlova, Filozofická fakulta : DeskTop 1998, s. 193-198. 
  7. Czy postawy kapłana i błazna muszą być alternatywne? Przypadek Karla Havlíčka Borovskiego - czeskiego pisarza i bohatera narodowego [w:] Obraz kapłana, wodza, króla w kulturach słowiańskich, red. T. Dąbek-Wirgowa i A. Z. Makowiecki, Warszawa : Uniwersytet Warszawski, Wydział Polonistyki 1998, s. 121-128. 
  8. Wyższość w niższości jako składnik czeskiej filozofii narodowej [w:] Wielkie tematy kultury w literaturach słowiańskich, red. K. Galon-Kurkowa, T. Klimowicz, Wrocław : Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 1997, s. 57-63.
  9. Polský prvek v českém národním obrození v osobě Honoraty z Wiśniowských Zapové [w:] Národní obrození a rok 1848 v evropském kontextu. Sborník příspěvků z mezioborového vědeckého sympózia ve dnech 29.-30. května 1998, red. M, Skřivánek, Litomyšl : Město Litomyšl : Státní okresní archiv Svitavy 1998, s. 167-172.
  10. Polska szlachcianka Honorata z Wiśniowskich Zapová w służbie idei słowiańskiej w Pradze [w:] Wielkie tematy kultury w literaturach słowiańskich. 2, red. T. Poźniak i A. Skotnicka-Maj, Wrocław 1999, s. 57-63.
  11. Karel Havlíček Borovský- polonofil czy polonofob [w:] Język * literatura * kultura Słowian dawniej i dziś. II, red. J. Świdziński, Poznań 1999, s. 187-193.Panslav – radikál – konzervativec. 
  12. Osudy Aleksandra Szukiewicze, polského překladatele „Ohlasu písní českých” (W) Růže stolistá. F. L. Čelakovský 1799–1999. Sborník příspěvků, red. M. Husová, I. Říhová, M. Sedláček, Strakonice 1999, s. 97–100. 
  13. Powieść Anny Zawadzkiej „Ku nowym dniom” jako proza feministyczna [w:] Současné kontakty české a polské literatury. Sborník z mezinárodní vědecké konference, red. L. Martinek, Opava 2001, s. 45–51.
  14. Karel Michal – pisarz gorzki i przewrotny [w:] Česká a polská emigrační literatura. Sborník z mezinárodní vědecké konference, red. L. Martinek, M. Tichý, Opava 2002, s. 249–254. 
  15. Czeski nietzscheanista Ladislav Klíma [w:] Wielkie tematy kultury w literaturach słowiańskich. 4, red. A. Paszkiewicz, Ł. Kusiak-Skotnicka, Wrocław 2003, s. 149–154.
  16. Literackie ślady czeskich podróży do Wrocławia (w:) Wrocław w Czechach - Czesi we Wrocławiu. Literatura – język – kultura, red. Z. Tarajło-Lipowska, I. Malej, Uniwersytet Wrocławski, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2003, s. 95 – 101. 
  17. Postmodernistyczny charakter literatury czeskiej [w:] Tradycja i nowatorstwo w kulturach i literaturach słowiańskich, red. I. Kowalska-Paszt i in., Szczecin 2004, s. 245–254
  18. Karel Havlíček Borovský recesista (w:) Karel Polálček a podoby humoru v české literatuře 19. a 20. století, red. E. Gilk, J. Tydlitát, Rychnov nad Kněžnou 2004, s. 209–215.
  19. Mały temat kultury - czeski humor recesyjny (w:) Wielkie tematy kultury w literaturach słowiańskich 6, red. I. Malej, Z. Tarajło-Lipowska, Wrocław 2004, s. 67 - 73. ISSN 0239-6661. 
  20. K polské recepci drobné české prózy ve 2. polovině 19. století (w:) Perla v hrubé kazajce. Sborník příspěvků z konference věnované drobné české próze druhé poloviny 19. století, red. V.Viktora, Městská knihovna Klatovy, 2005, s. 17–19.
  21. Jak uczyć Czechów języka polskiego? Refleksje nad starszymi i nowszymi podręcznikami [w:] Język a komunikacja 8, TERTIUM, Język trzeciego tysiąclecia 3, red. Marta Dąbrowska, Kraków, Krakowskie Towarzystwo Popularyzowania Wiedzy o Komunikacji Językowej TERTIUM 2005, s. 323-333.
  22. O českých národních autostereotypech (w:) Stereotype in interkultureller Wahrnehmung. Stereotypy w postrzeganiu interkulturowym. Stereotypy z interkulturního hlediska, red. Hubert Orłowski, Nysa 2005, s. 59–65. 
  23. Ewokacja nieszczęsnych losów „córki narodu” Zdeňki Havlíčkovej w powieściach Vladimíra Macury i Danieli Hodrowej [w:] Obraz minulosti v současné české a polské literatuře, Opava, Slezská univerzita 2006, red. s. 80-85.
  24. Fenomen czeskiego undergroundu w powieści Jana Pelca ... będzie gorzej, [w:] Drogi do wolności w kulturze Europy Środkowej i Wschodniej 1956–2006, red. Bogusław Bakuła i Monika Talarczyk-Gubała, Poznań, WiS 2007, s. 217-224.
  25. Vítězný humor (w:) Hodnoty a hranice. Svět v české literatuře, česká literatura ve světě. Sborník příspěvků z III. kongresu světové literárněvědné bohemistiky. Sv. 1. Otázky českého kánonu, ed. S. Fedrová, Ústav pro českou literaturu AV ČR, Praha 2006, s. 305 – 310.
  26. Dionizos a dionizyjskość w czeskiej literaturze przełomu XIX i XX wieku i międzywojnia, [w:] Dionizos i dionizyjskość, red. T. Drewniak, A. Dittmann, Oficyna wydawnicza PWSZ w Nysie, Görlitz-Nysa 2009, s. 251-258.
  27. Po tamtej stronie granicy (czasowej), czyli „bajeczne lata pod psem” Michala Viewegha i Ireny Douskovej, [in] Podzwonne dla granic. Polsko-czeskie linie podziałów i miejsca kontaktów w języku, literaturze i kulturze red. J. Lipowski, D. Żygadło-Czopnik, Wrocław : Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2009, s. 107-116.
  28. Typ czeskiego nomady-wagabundy w humorystycznej powieści Františka Rachlíka Pozdrav pámbu, pane Randák, [w] Od banity do nomady, red. J. Czaplińska, S. Giergiel, Opole : Uniwersytet Opolski, Instytut Filollogi Polskiej, Katedra Slawistyki 2010, s. 14-18.
  29. Erbenova a Mickiewiczova balada, [in] Karel Jaromír Erben a úloha paměťových institucí v historických proměnách. Referáty z vědecké konference konané ve dnech 15.-16. dubna 2011 na Malé Skále, red. Marcel Černý, Semily – Turnov 2011, s. 190-194, ISBN 978-80-86254-25-8.
  30. V. Hanka a polští pozorovatelé českého obrození (w druku w materiałach z konferencji „Vaclav Hanka. 1791 – 1861 – 2011, Slovanský ústav Akademie věd ČR, Praha 26 – 28 września 2011) 
  31. Pensja dla polskich i czeskich dziewcząt w XIX-wiecznej Pradze. Niezrealizowany (ale nie nieudany) projekt Honoraty z Wiśniowskich Zapovej (w druku w materiałach z konferencji z okazji 90-lecia praskiej polonistyki, która była zorganizowana przez Katedrę Slawistyki Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Karola w listopadzie 2011) 
  32. Prague as a cultural center for Slav women writers (wspólnie z Corinne Fournier-Kiss i Alenką Jensterle-Doležal). Referat wygłoszony na konferencji: COST Action IS0901 Women Writers In History: Toward a New Understanding of European Literary Culture, Haga, czerwiec 2013.
  33. W labiryncie najnowszej literatury czeskiej, [W] Czuli barbarzyńscy. O kulturze czeskiej w XX wieku, red. Dorota Siwor, Bielsko-Biała: Kolegium Nauczycielskie 2013, s. 24-33, ISBN 978-83-930362-7-24
  34. Hrabalova tvorba jako překlenutí české a polské kultury. W: Dialog kultur VIII. Sborník příspěvků z mezinárodní konference Hradec Králové 20 – 21. ledna 2015, red. J. Kostincová, s. 197-201.
  35. Náchod jako přechod do Polski, przez który jednak trudno przejść czeskiej literaturze (W) Życie kulturalne ziemi kłodzkiej- tradycja i współczesność. Konferencja organizowana przez Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, która odbyła się w czerwcu 2015 we Wrocławiu.  

Konferencje naukowe:

Organizator i kierownik naukowy następujących międzynarodowych konferencji:

  • "Wielkie tematy kultury w literaturach słowiańskich. Sen", Uniwersytet Wrocławski, maj 2011
  • "Podzwonne dla granic - Už hranicím odzvonilo", Uniwersytet Wrocławski, Jugowice, maj 2008
  • "Wrocław w Czechach - Czesi we Wrocławiu", Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, październik 2002

Członkostwa w stowarzyszeniach naukowych:

  • Wrocławskie Towarzystwo Naukowe

Wyróżnienia i nagrody:

  • nagroda JM Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego (wielokrotnie)
  • nagroda indywidualne II stopnia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w roku 2011 

Odznaczenia:

  • Medal za Długoletnią Służbę 2010
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej 2009
  • Srebrny Krzyż Zasługi 2008

Informacje dodatkowe:

Beletrystyka:

  1. Kumpel kota, też Kot. Wydawnictwo Radwan, Tolkmicko 2000
  2. Śmierć dziekana. W studni złych emocji. Wydawnictwo Lech i Czech, Katowice 2014
  3. Recykling. Wydawnictwo: e-bookowo, Wydanie internetowe.

Książki przetłumaczone z języka czeskiego:

  1. Baśnie bałtyckie, oprac. Miloš Malý. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1992
  2. Monika Zgustová: Bohumil Hrabal. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2000 
  3. Jiří Robert Pick: Towarzystwo opieki nad zwierzętami. Humorystyczna – jeśli to możliwe – opowieść z getta w Terezinie. Wydawnictwo Lech i Czech, Katowice 2015 
  • strona internetowa <- link
  • współpraca z Komisją Rządu Republiki Czeskiej ds. Oceny Osiągnięć Naukowych (w naukach humanistycznych) -  jako ekspert zagraniczny w kadencji 2014-2016  
  • okazjonalna współpraca z Czeską Agencją Grantową
  • wielokrotne wykłady gościnne (w ramach wyjazdów Erasmus i na indywidualne zaproszenia) na uniwersytety czeskie i słoweńskie (lata 2000-2010)
  • wykłady na zaproszenia czeskich towarzystw naukowych (ostatni wykład 3 maja 2016 w Hradcu Králové).
  • spotkania z czytelnikami w związku z wydaniem książek "Historia literatury czeskiej" oraz "Kapoan" i "Nowy Kapoan"
HRBottom links ects ds
© 2017 Wyższa Szkoła Filologiczna
Polityka prywatności